რომანში რეალობა და მისტიკა ერთმანეთში იხლართება ისე ბუნებრივად, თითქოს საზღვარი ხილულსა და უხილავს შორის თავიდან არც არსებულა. პერსონაჟებად გვევლინებიან როგორც რიგითი ადამიანები, ისე დაუვიწყარი სიმბოლური ფიგურები — ვოლანდი თავისი იდუმალი ამალით, ოსტატი, მარგარიტა… და თავად ეშმაკიც კი, რომელიც მოულოდნელად ყველაზე გულწრფელი სიმართლის მთქმელად გვევლინება.
„ოსტატი და მარგარიტა“ არის სულიერი და ფილოსოფიური ლაბირინთი, სადაც სიყვარული ეჯახება შიშს, თავისუფლება — ძალაუფლებას, ხოლო რწმენა — ცინიზმს. აქ სატირა და ტრაგედია ერთად ცეკვავენ, სიცილი კი ხშირად ყველაზე მტკივნეულ სიმართლეს ფარავს.