„აზროვნება — ეს არის ის, რაც არ არის აუცილებელი, რომ მოხდეს. ის შეიძლება არც მოხდეს. თუ მოხდა, ეს სასწაულია.“ — მერაბ მამარდაშვილი ხშირად გვგონია, რომ რადგან ვარსებობთ, ავტომატურად ვაზროვნებთ კიდეც. მერაბ მამარდაშვილი თავის ნაშრომში „საუბრები აზროვნებაზე“ გვიმტკიცებს, რომ ეს ასე არ არის. მისი თქმით, აზროვნება არის „თავგადასავალი“ და „სასწაული“, რომელიც შეიძლება საერთოდ არ მოხდეს, თუ ჩვენ ძალისხმევას არ გამოვიჩენთ. მამარდაშვილი ხაზს უსვამს, რომ ადამიანი მიდრეკილია „ძილისკენ“ — ავტომატიზმებისკენ, სტერეოტიპებისა და მზა ფორმულებისკენ. აზროვნება ძალისხმევას მოითხოვს, რომელიც ყოველ წამს თავიდან უნდა განხორციელდეს. ის ხდება მხოლოდ აწმყოში. თუ ჩვენ მხოლოდ სხვის ნათქვამს ვიმეორებთ, ჩვენ არ ვაზროვნებთ, ჩვენ მხოლოდ „აზროვნების ინერციაში“ ვართ. ეს წიგნი საკმაოდ რთული საკითხავია, რადგან ის არ გაწვდით მზა პასუხებს, არამედ გაიძულებთ, კითხვის პროცესში თავად დაიწყოთ აზროვნება.